3 điểm mới ít ai để ý ở Thông tư 99/2025: Tài sản sinh học, thuế tối thiểu

Thông tư 99/2025/TT-BTC không chỉ đổi tên "Bảng cân đối kế toán" thành "Báo cáo tình hình tài chính" hay cho phép doanh nghiệp tự thiết kế mẫu chứng từ (đã đề cập ở bài viết trước) — còn có 3 điểm mới khác ít được nhắc đến nhưng quan trọng với một số nhóm doanh nghiệp cụ thể. Bài viết này tổng hợp thêm các nội dung đó.

1. Tài khoản mới: TK 215 – Tài sản sinh học (dành cho doanh nghiệp nông nghiệp)

Đây là tài khoản hoàn toàn mới, không tồn tại trong Thông tư 200/2014 cũ. TK 215 dùng để phản ánh giá trị các tài sản sinh học — cây trồng, vật nuôi sống gắn với hoạt động nông nghiệp của doanh nghiệp — và sản phẩm nông nghiệp tại thời điểm thu hoạch.

Phân biệt 3 khái niệm dễ nhầm:

• Cây lâu năm cho sản phẩm định kỳ, súc vật làm việc (vườn chè, vườn cao su, bò kéo cày...) → hạch toán vào TK 211 (TSCĐ hữu hình), không phải TK 215
• Tài sản sinh học (TK 215) → là sản phẩm chưa thu hoạch trên cây/con vật đó: quả nho chưa hái, mủ cao su chưa khai thác, bò cái đang mang thai...
• Sản phẩm nông nghiệp → sau khi thu hoạch (nho đã hái, sữa đã vắt) thì không còn là tài sản sinh học nữa mà chuyển thành hàng tồn kho, hạch toán theo Chuẩn mực kế toán số 02

Nguyên tắc kế toán chính: chi phí mua, chăm sóc, nuôi dưỡng được tính vào giá gốc tài sản sinh học; khi tài sản trưởng thành bắt đầu trích khấu hao (với súc vật nuôi cho sản phẩm định kỳ) tương tự TSCĐ. Cuối kỳ, nếu có dấu hiệu tổn thất hoặc giá trị thuần thấp hơn giá ghi sổ, phải trích lập dự phòng.

Doanh nghiệp có tài sản sinh học chiếm từ 10% tổng giá trị tài sản sinh học trở lên phải thuyết minh chi tiết trên BCTC: đặc điểm tài sản, phương pháp khấu hao, thời gian sử dụng hữu ích, giá trị dùng thế chấp (nếu có)...

2. Tài khoản mới: TK 8211/82112 – Theo dõi riêng thuế tối thiểu toàn cầu

Với các doanh nghiệp thuộc diện áp dụng quy định thuế tối thiểu toàn cầu (theo Nghị quyết 107/2023/QH15 — thường là công ty con của tập đoàn đa quốc gia có doanh thu hợp nhất từ 750 triệu Euro trở lên), Thông tư 99/2025 tách riêng theo dõi khoản thuế bổ sung:

Việc tách riêng 82112 giúp doanh nghiệp và cơ quan thuế dễ dàng theo dõi, đối chiếu riêng phần thuế bổ sung phát sinh do áp dụng cơ chế thuế tối thiểu toàn cầu, tách bạch với nghĩa vụ thuế TNDN thông thường.

3. Được lựa chọn ngoại tệ làm đơn vị tiền tệ kế toán

Theo nguyên tắc chung, đơn vị tiền tệ kế toán là Đồng Việt Nam. Tuy nhiên, Thông tư 99/2025 tiếp tục cho phép doanh nghiệp chọn một loại ngoại tệ làm đơn vị tiền tệ kế toán nếu ngoại tệ đó:

• Ảnh hưởng chính đến giá bán hàng hóa, dịch vụ (đồng tiền niêm yết giá, thanh toán)
• Hoặc ảnh hưởng chính đến chi phí nhân công, nguyên vật liệu, chi phí sản xuất kinh doanh khác

Doanh nghiệp đã chọn đơn vị tiền tệ kế toán thì không được tùy tiện thay đổi, trừ khi có thay đổi lớn về hoạt động quản lý, kinh doanh dẫn đến thay đổi trọng yếu — và việc thay đổi chỉ được thực hiện tại thời điểm bắt đầu niên độ kế toán mới, phải thuyết minh rõ lý do trên BCTC.

4. Những nhóm doanh nghiệp nên đặc biệt lưu ý

• Doanh nghiệp nông nghiệp, chăn nuôi, trồng trọt — cần rà soát lại cách phân loại tài sản giữa TK 211 và TK 215, tránh nhầm lẫn dẫn đến hạch toán sai khấu hao/giá vốn
• Doanh nghiệp là công ty con của tập đoàn đa quốc gia lớn — cần làm việc với kế toán/kiểm toán để xác định có thuộc diện thuế tối thiểu toàn cầu hay không, mở đúng tài khoản 82112 khi phát sinh
• Doanh nghiệp có doanh thu, chi phí chủ yếu bằng ngoại tệ (xuất khẩu, gia công cho nước ngoài...) — có thể cân nhắc chuyển đổi đơn vị tiền tệ kế toán để phản ánh đúng bản chất hoạt động, giảm chênh lệch tỷ giá khi lập BCTC

👉 Xem thêm: Chứng từ và sổ kế toán: Quy định mới theo Thông tư 99/2025

Bài viết dựa trên Thông tư 99/2025/TT-BTC (hiệu lực từ 01/01/2026, thay thế Thông tư 200/2014/TT-BTC). Thông tin tham khảo chung — liên hệ chúng tôi nếu doanh nghiệp bạn thuộc các nhóm trên và cần tư vấn cụ thể.