Cùng ngày 21/11/2026, Quốc hội thông qua Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Kế toán và Luật Kiểm toán độc lập (476/478 đại biểu tán thành). Luật có hiệu lực từ 01/03/2027, gồm 4 điều. Điểm nổi bật nhất: bỏ điều kiện kinh doanh dịch vụ kế toán, chuyển từ tiền kiểm sang hậu kiểm, nhưng siết trách nhiệm của cá nhân ký báo cáo tài chính. Bài này dành cho kế toán, chủ dịch vụ kế toán và doanh nghiệp đang thuê dịch vụ.

1. Những gì được bãi bỏ
- Quy định về đăng ký hành nghề dịch vụ kế toán.
- Điều kiện kinh doanh dịch vụ kế toán và giấy chứng nhận đủ điều kiện kinh doanh dịch vụ kế toán.
- Kinh doanh dịch vụ kế toán cũng đã được đưa ra khỏi danh mục ngành, nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện (theo Luật Đầu tư sửa đổi).
Bộ Tài chính cho biết dự thảo đã bãi bỏ toàn bộ điều kiện kinh doanh và thủ tục hành chính trong lĩnh vực này, thay bằng hậu kiểm.
2. Cá nhân phải đáp ứng gì?
| Đối tượng | Yêu cầu |
|---|
| Cá nhân kinh doanh dịch vụ kế toán | Đáp ứng tiêu chuẩn của người làm kế toán. Gồm cá nhân trực tiếp ký hợp đồng, cá nhân do tổ chức cử, chủ hộ kinh doanh hoặc thành viên được chủ hộ cử. |
| Cá nhân ký báo cáo tài chính của khách hàng | Phải có giấy chứng nhận năng lực kinh doanh dịch vụ kế toán. Đây là văn bản xác nhận năng lực để ký, không phải giấy phép kinh doanh. |
| Cá nhân làm dịch vụ kế toán trưởng | Đáp ứng tiêu chuẩn của người ký báo cáo tài chính, có chứng chỉ bồi dưỡng kế toán trưởng và ít nhất 2 năm công tác thực tế về kế toán. |
| Không được cung cấp dịch vụ kế toán | Bổ sung: cán bộ, công chức, viên chức; sĩ quan, quân nhân chuyên nghiệp, công nhân và viên chức quốc phòng, công an nhân dân. |
3. Trách nhiệm và hành vi bị cấm
- Người đại diện theo pháp luật của đơn vị kế toán chịu trách nhiệm về công tác kế toán, kể cả khi thuê dịch vụ hoặc dùng công nghệ thông tin.
- Bên cung cấp dịch vụ chịu trách nhiệm trước pháp luật và khách hàng, bồi thường thiệt hại theo thỏa thuận và pháp luật; phải khai báo, cập nhật thông tin trung thực để xây dựng cơ sở dữ liệu và lưu tài liệu chứng minh.
- Cấm thuê, cho thuê, mượn, cho mượn giấy chứng nhận năng lực; mạo danh; thông đồng với khách hàng xác nhận số liệu sai.
- Vi phạm, sai phạm chuyên môn gây hậu quả nghiêm trọng hoặc không cung cấp tài liệu cho cơ quan kiểm tra là căn cứ đình chỉ có thời hạn việc kinh doanh dịch vụ kế toán.
- Bảo hiểm trách nhiệm nghề nghiệp không bắt buộc; thông tin mua bảo hiểm có thể được khai báo và công khai để khách hàng tham khảo.
4. Quy định chuyển tiếp
- Hợp đồng dịch vụ kế toán ký trước 01/07/2026: tiếp tục thực hiện đến hết hạn hợp đồng.
- Hợp đồng ký từ 01/07/2026 đến trước ngày luật có hiệu lực: được tiếp tục nhưng không quá 12 tháng kể từ ngày luật có hiệu lực. Trong thời gian này cá nhân chưa phải đáp ứng yêu cầu về giấy chứng nhận năng lực nhưng vẫn phải tuân thủ các quy định khác.
5. Kiểm toán độc lập
Giấy chứng nhận đủ điều kiện kinh doanh dịch vụ kiểm toán vẫn được giữ. Theo bản tin, Bộ Tài chính cấp trong 10 ngày làm việc kể từ khi nhận hồ sơ hợp lệ, cấp lại hoặc điều chỉnh trong 5 ngày làm việc; Chính phủ sẽ chỉ đạo hoàn thiện hướng dẫn để rút ngắn thời hạn. Bộ Tài chính cam kết kết nối cơ sở dữ liệu về kiểm toán viên và doanh nghiệp kiểm toán với cơ sở dữ liệu quốc gia trước khi luật có hiệu lực.
6. Ý nghĩa với doanh nghiệp và người làm dịch vụ kế toán
- Người làm dịch vụ kế toán: thủ tục mở dịch vụ nhẹ đi, nhưng trách nhiệm cá nhân nặng hơn, đặc biệt người ký báo cáo tài chính. Chuẩn bị chứng chỉ, hồ sơ năng lực và kinh nghiệm thực tế trước 01/03/2027.
- Doanh nghiệp thuê dịch vụ: nên kiểm tra năng lực người ký báo cáo, ghi rõ trách nhiệm và bồi thường trong hợp đồng, yêu cầu lưu hồ sơ. Việc thuê ngoài không làm giảm trách nhiệm của người đại diện theo pháp luật.
- Hộ kinh doanh: chủ hộ hoặc người được chủ hộ cử cũng thuộc nhóm cá nhân kinh doanh dịch vụ kế toán nếu cung cấp dịch vụ cho khách hàng.
Cần chờ văn bản chính thức: các bản tin chưa nêu số hiệu luật, và chưa nêu chi tiết thủ tục cấp giấy chứng nhận năng lực. Một số nội dung do Chính phủ, Bộ Tài chính hướng dẫn sau. Hãy đối chiếu toàn văn luật và văn bản hướng dẫn khi được ban hành.
Nguồn: tổng hợp từ các bản tin ngày 21/11/2026 của VietnamPlus, Dân trí, Thời báo Tài chính Việt Nam, Người Đưa Tin về kết quả biểu quyết của Quốc hội. Bài chưa dựa trên toàn văn chính thức (chưa có số hiệu), khi văn bản được công bố trên Công báo, trang sẽ cập nhật.
Xem thêm các văn bản kế toán, thuế tại trang Văn bản pháp luật.