Tiền lương và các khoản trích theo lương là khoản chi phí lớn và có nhiều kỳ hạn nộp. Hạch toán sai tỷ lệ hoặc nhầm tài khoản sẽ làm lệch chi phí, công nợ với cơ quan bảo hiểm và số thuế TNCN đã khấu trừ. Bài viết trình bày đầy đủ bút toán từ lúc tính lương đến lúc nộp, kèm ví dụ cụ thể.
| Khoản | Người lao động | Doanh nghiệp |
|---|---|---|
| BHXH | 8% (hưu trí, tử tuất) | 17,5% (gồm hưu trí tử tuất 14%, ốm đau thai sản 3%, tai nạn lao động - bệnh nghề nghiệp 0,5%) |
| BHYT | 1,5% | 3% |
| BHTN | 1% | 1% |
| Kinh phí công đoàn | – | 2% quỹ lương làm căn cứ đóng BHXH |
| Tổng bảo hiểm | 10,5% | 21,5% (chưa tính kinh phí công đoàn) |
Mức đóng tính trên tiền lương làm căn cứ đóng BHXH, có mức trần: BHXH và BHYT tối đa 20 lần mức lương cơ sở, BHTN tối đa 20 lần mức lương tối thiểu vùng. Tỷ lệ BHXH doanh nghiệp có thể được điều chỉnh theo chính sách từng thời kỳ (ví dụ giảm mức đóng bảo hiểm tai nạn lao động - bệnh nghề nghiệp), nên cần đối chiếu thông báo của cơ quan bảo hiểm. Xem thêm lương tối thiểu vùng và lương cơ sở 2026.
Số hiệu tài khoản chi tiết có thể khác nhau tùy chế độ kế toán đơn vị áp dụng.
Nhân viên văn phòng lương 30.000.000 đồng/tháng, 1 người phụ thuộc, lương đóng bảo hiểm bằng lương thực nhận.
| Nội dung | Cách tính | Số tiền (đồng) |
|---|---|---|
| BHXH, BHYT, BHTN người lao động | 30.000.000 × 10,5% | 3.150.000 |
| Thuế TNCN phải khấu trừ | (30.000.000 − 3.150.000 − 15.500.000 − 6.200.000) = 5.150.000 × 5% | 257.500 |
| Lương thực lĩnh (Net) | 30.000.000 − 3.150.000 − 257.500 | 26.592.500 |
| BHXH, BHYT, BHTN doanh nghiệp | 30.000.000 × 21,5% | 6.450.000 |
| Kinh phí công đoàn | 30.000.000 × 2% | 600.000 |
| Tổng chi phí doanh nghiệp | 30.000.000 + 6.450.000 + 600.000 | 37.050.000 |
Bút toán: Nợ 642: 30.000.000 / Có 334: 30.000.000; Nợ 642: 7.050.000 / Có 3383: 5.250.000, Có 3384: 900.000, Có 3386: 300.000, Có 3382: 600.000; Nợ 334: 3.407.500 / Có 3383: 2.400.000, Có 3384: 450.000, Có 3386: 300.000, Có 3335: 257.500. Bạn có thể kiểm tra nhanh bằng công cụ tính lương Gross → Net.
Khi cơ quan BHXH chi trả chế độ cho người lao động thông qua đơn vị: nhận tiền Nợ TK 111, 112 / Có TK 3383; chi cho người lao động Nợ TK 3383 / Có TK 334 (hoặc 111 nếu chi trực tiếp). Với thai sản, xem bài chế độ thai sản 2026.
Bài viết mang tính hướng dẫn nghiệp vụ chung, hệ thống tài khoản và quy định có thể khác theo chế độ kế toán đơn vị áp dụng (Thông tư 99/2025, 200 hoặc 133). Liên hệ chúng tôi nếu bạn cần tư vấn cho trường hợp cụ thể.